Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte yazın dünyasında tartışılan önemli bir sorun vardı. Yazı dili ile halkın konuştuğu dil arasındaki kopukluk. Öz dilimiz Türkçe, Arapça ve Farsçanın etkisiyle halkın geniş kesimleri tarafından anlaşılmaz hale gelmişti. Cumhuriyet’in uluslaşma ve çağdaşlaşma yolunda hızla ilerleyebilmesi için, “Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini meydana çıkarmak, onu dünya dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe erdirmek” gerekiyordu. 1928’de harf devrimi yapılırken, 12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti (Türk Dil Kurumu) kuruldu. 26 Eylül 1932 tarihinde Atatürk’ün başkanlığını yaptığı ve bilim insanları, edebiyatçılar, halk ozanları ile Türkiye'nin dört bir yanından delegelerin katıldığı 1. Türk Dili Kurultayı toplanıyordu. Büyük Ata, kurultay süresince tüm oturumlara aralıksız katılmış ve çalışmaları yönlendirmiştir. Bu tarihi adım, ülkemizde “26 Eylül Dil Bayramı” olarak kutlanmaktadır. Türk Dil Kurumu (TDK), Türk diline çok önemli hizmetlerde bulunmuştur:1- TDK’nin süreklilik gösteren çalışmalarıyla Türkçe, bilim, sanat ve edebiyat dili haline getirilmiştir. Atatürk’ün kendisinin yazdığı Geometri kitabı olmak üzere; üçgen, açı, teğet, boyut, yüzey, silindir, eşitlik gibi yüzlerce bilimsel terim TDK'nin yürüttüğü bu özleştirme çalışmalarıyla Türkçeye kazandırılmıştır.
2-Anadolu ve Rumeli halk ağzında kullanılan yüz binlerce öz Türkçe kelime tek tek toplanıp belgelenmiştir (Derleme Sözlüğü). Ayrıca Orhun Yazıtları'ndan Divanü Lügati't-Türk'e, Osmanlı dönemi metinlerinden çağdaş edebiyata değin Türkçe metinler taranarak unutulmuş Türkçe kelimeler saptanmıştır (Tarama Sözlüğü)
3- Güncel hayatın ve teknolojinin getirdiği küresel terimlere yerli karşılıklar üretilerek dilin kimliği korunmuştur. Örneğin: Computer(Bilgisayar), Printer (Yazıcı) vb.
4-Cumhuriyet öncesinde belirgin bir kurala bağlı olmayan Türkçe yazımında İmla (Yazım) ve Sözlük Birliği sağlanmıştır (Güncel Türkçe Sözlük, Yazım Kılavuzu).
5-TDK, diğer Türk lehçeleri (Çağatayca, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca, Azerbaycan Türkçesi üzerine sözlükler ve dilbilgisi çalışmaları yayımlayarak Türk dünyasının dil birliğine hizmet etmiştir. Görüldüğü üzere TDK, bir ulus devleti inşa ederken kültürel bağımsızlığı ve dili özgürleştirerek temellendiren dünyadaki nadir dil akademilerinden biridir. 26 Eylül Türk Dil Bayramınız Kutlu Olsun.

