Tropikal iklimde yetişen çay Türkiye’de nasıl üretildi?

Anavatanı Güneydoğu Asya olan bir bitki. Peki, nasıl oldu da bu tropik bitki bizim ülkemizde yetiştirilebildi?

Ülkemizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk 'ün, kurtuluş savaşı sonrası ortaya çıkan yeni ülkede ilk icraatlerinden birisi, Ankara 'da, Atatürk orman çiftliği'ni inşa ettirmek oldu. Cumhuriyet öncesi dönemde, çiftçi tohumu eker ve çıkanı toplardı. Gübreden bile haberi yoktu. Bölgede hangi ekonomik ürünü yetiştireceğini bilemezdi. Bu çiftliğe ülkenin önde gelen çiftçilerini davet ederek modern ziraat tekniklerini öğretmeye çalıştı. Buna da hemen hemen her yerde yetişen şeker pancarıyla başlandı. Atatürk, bölgede yetiştirilebilecek ürünler için bir rapor istedi. Raporu ise 1918-1922 yılları arasında; Batum, Kars, Artvin ve Rize dolaylarında bir çalışma yapmış olan, o dönem halkalı yüksek ziraat Okulu’nda tabiye öğretmenliği yapan Ali Riza Erten hazırlamış ve dönemin iktisat bakanlığına sunmuştu. Bu raporda, bölgede bulunan mikroklimatik ortam nedeniyle burada turunçgil ve tropikal iklim ürünü olan çay bitkisinin yetiştirilebileceğini belirtmiştir. 1924 yılında çay kanunu çıkarıldı. Söz konusu yasa ile merkezi Rize olmak üzere, ilde çay tarımının geliştirilmesi öngörülüp, bu projenin gerçekleştirilebilmesi için de ülkemizde çayın babası olarak bilinen ziraat mühendisi Zihni Derin görevlendirilip rize'ye gönderildi. Rize deneme çay bahçesi kuruldu. Batum'dan getirilen çay tohumları bu bahçede yetiştirilerek fideleri yetiştirici ailelere dağıtıldı. Zihni Derin, 10 yıl sonra, 1937 yılında, özel yetkilerle donatılarak tekrar Rize’ye gönderildi. Batu’mdan getirilen 2 ton tohumun çiftçilere dağıtılmasıyla çalışmalara tekrar başlandı. Çiftçinin pazar kaygısı çeşitli devlet kurumlarının alım garantisiyle giderildi. Bu yetki son olarak Çaykur'dadır. Bu çalışmalar neticesinde çay bahçeleri giderek yaygınlaşmaya başladı. Mustafa Kemal Atatürk, Ali Rıza Erten, Zihni Derin olmak üzere, bu işte emeği olan isimsiz nice kahramanın ruhları şad olsun. Alıntı