İsrail, Şam’a adım adım yaklaşıyor

İsrail, Esad rejiminin çöktürülmesi, Colani rejiminin inşasının bir parçası olmasından kaynaklı, Suriye’de ve özellikle de Güney Suriye’de doğrudan sahada uygulayabileceği yeni bir stratejik hedef belirledi.

İsrail, bu stratejisini kendi özgün ajandası temelinde alarak, belirlediği hedef olarak ise başta İran ve Hizbullah olmak üzere bölgesel ve uluslararası güçlere, Suriye’den kendilerine artık en küçük bir saldırının dahi gelmeyeceği şekilde bir askeri düzenleme yapacağı mesajını veriyordu. Bu temelde, henüz daha Colani Şam’a gelmeden İsrail, 6 Aralık 2024’te Golan Tepeleri’nde bulunan silahsızlandırılmış tampon bölgeye askeri birlikler sevk etti. Bu adımın ardından, bölgenin en yüksek noktası olan Hermon Dağı’nın (Cebel-i Şeyh) Suriye sınırları içindeki kesiminde de askeri karakollar kuruldu. Esad rejiminin çöküşünün hemen ardından İsrail ordusu, Birleşmiş Milletler Silahsızlanma Gözlem Gücü (UNDOF) tarafından denetlenen ve işgal altındaki Golan Tepeleri ile Suriye’nin kontrolündeki Kuneytra arasında yer alan silahsızlandırılmış sınır şeridini fiilen kontrol altına aldı. Bu hamle, uluslararası alanda Suriye’nin egemenlik alanına yönelik doğrudan bir müdahale olarak değerlendirildi. İsrail, Güney Suriye’den kaynaklanan potansiyel tehditleri bertaraf etmeye yönelik operasyonlarını sürdürmektedir. Bu operasyonlarda radar sistemleri, erken uyarı ve tespit cihazları, komuta merkezleri ile silah ve mühimmat depolarının bulunduğu askeri tesisler hedef alınmaktadır. Golan tepeleri:  Golan Tepeleri’nin büyük bölümü İsrail’in fiili kontrolü altında bulunuyor. İsrail burada askeri üsler ve yerleşim yerleri kurmuş durumda. Doğu hattında ise Suriye’nin kontrolünde olan küçük bir şerit bulunuyor. Bu bölgede BM’nin denetiminde bir tampon bölge var. Suriye, uluslararası alanda Golan Tepeleri üzerindeki egemenlik iddiasını sürdürmekteydi. Ancak geçtiğimiz hafta Trump’ın Golan Tepeleri’ni İsrail’e bıraktığını açıklaması ve attığı imzanın ardından, Colani rejiminin yayımladığı son Suriye haritasında Golan Tepeleri’ne yer vermemesi ile Suriye bu bölgeden fiilen vazgeçti. Ve Golan Tepeleri İsrail toprakları oldu. Neden önemli? Golan Tepeleri, hem coğrafi hem de ekonomik özellikleri nedeniyle İsrail ve Suriye açısından büyük stratejik değer taşıyor. Stratejik konum: Yüksek rakımı sayesinde hem savunma hem de gözlem noktası işlevi görüyor. Golan’dan, yaklaşık 60 kilometre uzaklıktaki Şam ve Suriye’nin güney kesimleri açık şekilde izlenebiliyor. Bu durum, İsrail’e Suriye’deki askeri hareketlilikleri yakından takip etme avantajı sağlıyor. Su kaynakları: İsrail’in tatlı su ihtiyacının yaklaşık yüzde 15’i Golan Tepeleri’nden karşılanıyor. Bölgedeki su kaynakları, hem içme suyu hem de tarımsal sulama açısından kritik önemde. Ekonomik potansiyel: Verimli tarım arazileri ve bölgede bulunduğu düşünülen petrol ve doğalgaz rezervleri, ekonomik değerini artırıyor. Dolayısıyla Golan Tepeleri, yalnızca bir askeri üs bölgesi değil, aynı zamanda su, tarım ve enerji kaynakları bakımından stratejik bir güvenlik alanı olarak öne çıkıyor. Güney Suriye toprakları üç idari bölgeden oluşur: batıda Kuneytra, ortada Dera ve doğuda Süveyda valilikleri. Ayrıca başkent Şam’ın güney kırsalının bir bölümü de bu coğrafyanın içinde kabul edilmektedir. Bölgede başlıca dini gruplar Sünni Müslümanlar ve Dürzilerdir; nüfusun büyük çoğunluğunu Sünniler oluşturur. Şam’la mesafe 22 kilometreye düştü Başkent Şam’a yalnızca 40 kilometre mesafedeki Tlul Humr üssü, İsrail’in Şam’a en yakın askeri noktası olarak öne çıkarken, en büyük üs ise Cibata Haşab köyünde bulunuyor. Ancak İsrail ordusu bununla da sınırlı kalmadı; sınır hattından yaklaşık 25 kilometre içeriye girerek Şam kırsalındaki Katane gibi yerleşimlere kadar ilerledi, devriyeler düzenledi ve böylece İsrail’in Şam’a olan mesafesi 22 kilometreye kadar düştü. Hava operasyonları İsrail’in Aralık 2024 öncesinde Suriye’de İran, Hizbullah ve rejim unsurlarını hedef alan saldırıları ile Aralık 2024 sonrasında Suriye ordusuna ait birlikler, kamplar ve mevzileri hedef alan operasyonları, ülkenin genelinde İsrail’in hava etki alanını genişlettiğini ortaya koymaktadır. Colani rejiminin gelişinden bu yana düzenlenen bu saldırılar, Lazkiye ve Tartus gibi kıyı şehirlerinden Halep, Şam, Dera, Palmira, Humus, Hama ve diğer askeri tesislere kadar geniş bir coğrafyaya yayıldı. Özellikle Güney Suriye bağlamında, İsrail’in hava nüfuz alanı Şam ve doğu Süveyda’ya kadar uzanmakta ve aynı zamanda Suriye-Lübnan sınırının tamamını kapsamaktadır. İsrail’in hava saldırılarını artırmasının temel hedefleri şunlar olarak öne çıkmaktadır: Güney Suriye’de oluşturulan tampon bölgenin tamamen silahsızlandırılması, Esad rejiminden kalan silahların Colani rejimine bağlı cihatçı grupların eline geçmesinin engellenmesi, Suriye üzerinden Lübnan’daki Hizbullah’a silah kaçakçılığının önlenmesi, cihatçı grupların bu bölgeye girişinin engellenmesi.