Yazı Detayı
12 Nisan 2020 - Pazar 14:03 Bu yazı 469 kez okundu
 
Babamın Sözcükleri
Uğur Demircan
ugurdemircan@outlook.com
 
 

Unutulmuş bir lisana benzerdi onun konuştuğu. Tufanlarda, depremlerde kaybolmuş ya da eski yazıtlarda rastlanan, artık hiç konuşanı kalmamış bir dildi sanki. Anlamazdım bazı sözlerini küçükken. Kitaplarla ve doğal olarak kelimelerle oldukça haşır neşir bir çocuk olarak zaman zaman dikkatimi çekerdi ama etrafımdaki kimseden duymazdım o sözlerin benzerlerini. Gördüğüm çevrede, yaşadığım devirde sanki hiç karşılığı yoktu bazısının. Anlamak için onunla yaşamanız lâzımdı. Oysa o, okumak nedir bilmemişti. Cumhuriyet dört yaşındaydı daha o doğduğunda. Yüzyıllar boyu unutulmuş öksüz bir coğrafyanın orta yerindeki köyünde, o taşlı, samanlı, eğri yollarından araba bile girmeyen köyde hiç okul yüzü görmemiş, muhtemeldir ki ömrü boyunca bir kitabın kapağını bile açmamıştı. Adının baş harfinden gayrısını bilmezdi -ki imzası da o 'Ş' harfinden ibaretti zaten- ama daha derinlerden geliyordu onun dil bilgisi. Köklerde, nesiller ötesinde aramalıydı lisanının ipuçlarını. "Filanca, düğününe bizi de okudu" derdi meselâ. Yanlış söylediğini sanırdım çocuk aklımla. Sonraları öğrenecektim ki Türk Dil Kurumu'na göre 'okumak' 'çağırmak' demekti. Diğer boyların beylerini davet etmek için birer ok gönderen Bilge Kağan' dan beri 'okımak' denirdi aslında ona ama sonra 'davet' olmuştu, 'çağırmak' olmuştu yüzyıllar içinde sözcük. Sabah işe giderken 'işlik' giyer giderdi sonra; bir gün olsun 'gömlek' dediğini duymazdım. Kolaylıkla 'içlik'le karıştırılabilecek bir kelimeydi bu ama aslında basitçe, 'iş yaparken giyilecek giysi' anlamındaydı. Bu kadar duru ve parlaktı işte. Tanrı Dağı kadar ulu, Akdeniz kadar berraktı; bizdendi. Ellerini yıkamaz, 'yu'rdu çeşmede sık sık. Çarşamba Çayı'nın soğuk suyuydu sanki elini yuduğu. Küçük bir çocukken Bozkır'ın Boyalı Köyü'nde 'ağa'ları yani abileriyle 'seğirterek' girip 'çim'diği… Sonra, gece çökünce kilit ya da sürgü değil 'küsük'lerdi evin dış kapısını hırsıza, uğursuza karşı. Kamyonla değil 'açık araba'yla taşınırdı kira evinin fakir eşyaları, günü gelince. Bunlar bir çırpıda aklıma geliverenler sadece. Zaman zaman, keşke not etseydim, diye düşünürüm tüm sözlerini. Onunla birlikte göçüp gitti belki de çoğu, kubbedeki sedâlarını yadigâr bırakarak. Unutulmuş bir lisanı andırırdı konuştuğu cümleler. Bunca Arâbînin, Farsînin arasında binlerce sene evvelden başlarını uzatır, gülümserdi sanki o tertemiz sözcükleri. Puslu bir kış gecesinde tek tük beliren yıldızlar misali, ışıl ışıl parlayıverirlerdi bilene. O yıllar anlamadığımız, zamanla keşfettiğimiz bir eski atalar dilini konuşuyordu aslında. Eskiydi ama hakikiydi; 'öz'dü onun dili. Sözle aktarılan, yazıyla bozulmayandı. Rahmetle.

 
Etiketler: Babamın, Sözcükleri,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
15 Nisan 2020
Tarih ve Türk tarih kurumu
412 Okunma.
29 Mart 2020
Rüya
307 Okunma.
29 Ocak 2020
Vazife
668 Okunma.
02 Ocak 2020
Tercih
500 Okunma.
08 Aralık 2019
Hercai
634 Okunma.
02 Aralık 2019
Kırık
352 Okunma.
01 Kasım 2019
Gelin
546 Okunma.
28 Eylül 2019
Yine
472 Okunma.
09 Eylül 2019
Okumak
549 Okunma.
03 Eylül 2019
Kefaret
455 Okunma.
03 Ağustos 2019
Leylâ
582 Okunma.
06 Temmuz 2019
Devridaim
429 Okunma.
17 Haziran 2019
Sükût
508 Okunma.
16 Mayıs 2019
Uzaklardan bir serzeniş
507 Okunma.
11 Nisan 2019
Kumar
701 Okunma.
04 Mart 2019
Kar
675 Okunma.
25 Şubat 2019
Fotoğraf
609 Okunma.
17 Şubat 2019
Etiket
703 Okunma.
10 Şubat 2019
Sait Faik
682 Okunma.
03 Şubat 2019
Şirince'nin aksi
759 Okunma.
27 Ocak 2019
Araf
665 Okunma.
21 Ocak 2019
Küçük Kıyamet
676 Okunma.
13 Ocak 2019
Büyük kıyamet
599 Okunma.
06 Ocak 2019
Kar
743 Okunma.
29 Aralık 2018
Ercan Hoca'ya
709 Okunma.
23 Aralık 2018
Madde, mânâ, kelâm
660 Okunma.
16 Aralık 2018
Harften cümleye
726 Okunma.
09 Aralık 2018
Yılların ötesinden bir fotoğraf
734 Okunma.
02 Aralık 2018
İmece müzesi
689 Okunma.
25 Kasım 2018
Kâğıt, kalem ve yazma üstüne
757 Okunma.
18 Kasım 2018
İzmir
820 Okunma.
11 Kasım 2018
İndiroid market
731 Okunma.
04 Kasım 2018
Makas
745 Okunma.
28 Ekim 2018
Kemal Sunal
745 Okunma.
21 Ekim 2018
Ayna ayna
756 Okunma.
14 Ekim 2018
Yazmaya dair
786 Okunma.
07 Ekim 2018
Başarı
904 Okunma.
30 Eylül 2018
Düzeltme ve gurur
923 Okunma.
23 Eylül 2018
Sinemada seyredilen ilk film
804 Okunma.
16 Eylül 2018
Şi-irsaliye
752 Okunma.
09 Eylül 2018
Facebook'tan öğrenilenler
861 Okunma.
02 Eylül 2018
Nehir
852 Okunma.
26 Ağustos 2018
Telâki
1011 Okunma.
19 Ağustos 2018
Plure(S) Vıtae (gerçek yaşam)
907 Okunma.
12 Ağustos 2018
Okumaya mı geldik?
962 Okunma.
05 Ağustos 2018
Okuma aşkı
1062 Okunma.
30 Temmuz 2018
Ne için yazıyorum?
1024 Okunma.
23 Temmuz 2018
Fan davası
1037 Okunma.
15 Temmuz 2018
Çocukluğum
1183 Okunma.
08 Temmuz 2018
Bilinç akışı
1211 Okunma.
02 Temmuz 2018
yaşayanlar morgu
1098 Okunma.
28 Haziran 2018
Uçurum
1133 Okunma.
18 Haziran 2018
Son salıncak
1132 Okunma.
11 Haziran 2018
Gececi
1201 Okunma.
03 Haziran 2018
Vapurda
1198 Okunma.
28 Mayıs 2018
Adam suretli böcekler
1241 Okunma.
21 Mayıs 2018
Kavşak
1147 Okunma.
13 Mayıs 2018
Sigara
1211 Okunma.
06 Mayıs 2018
Kuğulu park
1379 Okunma.
30 Nisan 2018
Suya düşen balık
1230 Okunma.
22 Nisan 2018
Görünmez kitap ve daktilo
1192 Okunma.
16 Nisan 2018
Müstehzi
1170 Okunma.
09 Nisan 2018
Pasaj
1270 Okunma.
25 Mart 2018
Hiç artı sıfır
1263 Okunma.
18 Mart 2018
AH-lep
1273 Okunma.
15 Mart 2018
Amcamın paraları
1612 Okunma.
Haber Yazılımı